Rumkale, Gaziantep'in Yavuzeli ilçesi sınırlarında, Merzimen Çayı'nın Fırat Nehri ile buluştuğu noktada yer alıyor. Sarp kayalıklar üzerine kurulu bu görkemli kale, günümüzde baraj sularının yükselmesiyle adeta bir yarımada görünümü kazanmış durumda.
Antik Çağlardan Osmanlı’ya Uzanan Yolculuk
Rumkale, tarih boyunca birçok medeniyetin izini taşıdı. Şitamrat, Kal-a Rhomayta, Hromklay, Kal-at el Rum, Kale-i Zerrin gibi pek çok farklı isimle anılan bu tarihi yapı, iki kademeli sur sistemiyle dikkat çeker.
İlk bölüm, kayaların doğal yapısı sayesinde sur işlevi görüyor. İkinci kısım ise kesme taşlarla inşa edilmiş sur duvarları ve burçlar ile güçlendirilmiştir. Kuzey ve doğu yönünde bulunan yedi burç, savunma amaçlı mazgal pencereleri ile donatılmıştır.
Aziz Nerses ve İncil Efsanesi
Rumkale’nin güneyinde yer alan kiliseyi 1173’te Şair Aziz Nerses yaptırmıştır. 18.yy.’da Rumkale’yi ziyaret eden Richard Peacock, yapıdan gotik tarzda küçük ama güzel bir kilise olarak bahsetmiştir. Doğu-batı doğrultusundaki kilise dikdörtgen planlı, üç nefli ve üç apsisli plana sahiptir. Batısında narteks yer alır. Sadece apsisin doğu cephesinin bir bölümü toprak üstündedir. Doğu cephesinin ortasında silmeli çerçevenin iki yanında birbirine benzer kabartmalı levha bulunur. Sol levhada haç ve rumi süslemenin olduğu kabartmanın altında başlarını geriye çevirmiş karşılıklı duran iki aslan; sağ levhada ise iki palmet arasında başını sağa çevirmiş, kanatlarını açmış bir kartal kabartması yer almaktadır. Bu kilisenin İslami dönemde cami olarak kullanıldığı bilinmektedir.
Kalenin İçindeki Mimari Zenginlikler
Bugün Rumkale’de halen ayakta olan tarihi yapılar arasında:
-
Aziz Nerses Kilisesi
-
Barşavma Manastırı
-
Su sarnıçları ve kuyuları
-
Tarihi hendek
-
12. - 14. yüzyıla ait yapılar yer almaktadır.
Kalenin güney uzantısı 12. yüzyılda kazılarak hendek haline getirilmiş ve böylece kara bağlantısı kesilerek korunması sağlanmıştır.
Rumkale’ye Nasıl Gidilir?
Rumkale’ye karayolu bağlantısı bulunmamaktadır. Bu nedenle ulaşım, teknelerle sağlanır. Ziyaretçiler için iki ana rota vardır:
-
Gaziantep'in Yavuzeli ilçesine bağlı Kasaba Köyü (yaklaşık 25 km uzaklıkta)
-
Şanlıurfa'nın Halfeti ilçesi üzerinden düzenlenen tekneli turlar
Özellikle Halfeti çıkışlı Rumkale tekne turları, bölgenin doğal güzelliklerini keşfetmek isteyen ziyaretçiler için popüler bir seçenektir.
Doğal ve Tarihi Güzellikler Bir Arada
Rumkale, sadece tarihi yapılarıyla değil, aynı zamanda çevresindeki Fırat manzarası, kuş gözlem noktaları ve fotoğraf çekim alanlarıyla da öne çıkar. Bölge, hem kültür turizmi hem de doğa turizmi açısından zengin olanaklar sunar.