İkinci El Otomobil fiyatlarında Türkiye ve Avrupa arasında büyük bir uçurum var. ÖTV düzenlemesi yeniden gündemdeyken, otomotiv sektöründe dikkat çeken bir fiyat araştırması kamuoyuyla paylaşıldı. LenaCars tarafından yapılan çalışmaya göre, Türkiye’de sıfır ve ikinci el otomobillerin fiyatları Avrupa ülkelerine kıyasla ciddi ölçüde yüksek. En çarpıcı fark ise ikinci el otomobil fiyatlarında görülüyor: Türkiye’de 0-5 yaş arası araçlar Avrupa’ya göre ortalama 2,5 kat, 20 yaş üzerindeki otomobiller ise 5 kat daha pahalıya satılıyor.
Vergi Sistemi Fiyatları Uçuruyor
Araştırma sonuçlarını değerlendiren LenaCars Genel Müdürü Selçuk Nazik, fiyat farklarının temelinde vergi sisteminin yattığını vurguladı. Nazik, “Otomotiv sektöründe mevcut vergilendirme modeli, ekonomik gerçekliklerin ve çevre politikalarının gerisinde kaldı. Sistemin güncellenmesi, hem yerli üreticiye hem de tüketiciye nefes aldırır,” ifadelerini kullandı.
Türkiye'de Sıfır Araç Almanya’dan Yüzde 70 Daha Pahalı
Nazik’in aktardığı verilere göre, Türkiye’de sıfır kilometre araç fiyatları Almanya’ya kıyasla ortalama %70 oranında daha pahalı. Bunun en büyük nedeni olarak ÖTV ve KDV gibi yüksek dolaylı vergiler gösteriliyor. Avrupa ülkelerinde ise araç vergileri çoğunlukla emisyon bazlı belirleniyor.
Avrupa’da Vergi Sistemi Nasıl İşliyor?
Vergilendirme politikalarını karşılaştırmak açısından bazı Avrupa ülkelerinin sistemleri şöyle:
-
Almanya: Elektrikli araçlar 5 yıl boyunca motorlu taşıt vergisinden muaf tutuluyor. Hibritlerde ise vergi, CO₂ salınımına göre hesaplanıyor.
-
Fransa: “Bonus-Malus” sistemi uygulanıyor. Düşük emisyonlu araçlara alım desteği verilirken, yüksek emisyonlu araçlara ekstra vergi yükleniyor.
-
Birleşik Krallık: 2025’ten sonra sıfır emisyonlu araçlara uygulanan vergi indirimleri sona erecek.
-
Danimarka: Kayıt vergisi modelinde BEV'ler için %40, PHEV’ler için %50’ye varan vergi oranları uygulanıyor.
Bu ülkelerde ÖTV benzeri ek bir vergi sistemi bulunmuyor. Aksine, çevreyi daha az kirleten araçlar teşvik ediliyor.
Türkiye'de Araç Sahipliği OECD Ortalamasının Altında
Yüksek vergi yükü sadece fiyatları artırmakla kalmıyor, aynı zamanda Türkiye'de araç sahipliğini de olumsuz etkiliyor. 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de her 1000 kişiye 354 motorlu araç düşerken, AB ortalamasında bu rakam 570 araç seviyesine ulaşıyor. Bu tablo, Türkiye’nin OECD ülkeleri içinde araç sahipliğinde geride kaldığını açıkça gösteriyor.
20 Yaş Üzeri Araçlara Talep Artıyor
Vergi matrahı ve alım gücüne bağlı olarak eski model araçlara olan talep artıyor. LenaCars araştırmasına göre, Türkiye'deki her 4 araçtan biri 21 yaş ve üzeri. Bu durum, hem çevresel sürdürülebilirlik açısından sorun yaratıyor hem de trafik güvenliğini olumsuz etkiliyor.
Selçuk Nazik, bu konuda şu örneği paylaştı: “Almanya’da 2000 Euro’ya satılan 20 yaşındaki bir Opel Astra, Türkiye’de 10.000 Euro’ya alıcı bulabiliyor. Çünkü vergi yükü, her el değişiminde ikinci el araca da yansıyor.”
Vergi Düzenlemesi Gecikmeden Gözden Geçirilmeli
LenaCars yetkilileri, otomotiv sektöründeki vergilendirme sisteminin acilen çevreci ve dengeli bir yapıya kavuşturulması gerektiğini belirtiyor. Yeni araçlara erişimin artması, eski ve yüksek emisyonlu araçların piyasadan çekilmesi için vergi politikalarının gözden geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.